Jakiś czas temu przyszło do nas pytanie w wiadomości prywatnej o słowo z łemkowskiej piosenki "Преквитай, преквитай" [Prekwytaj, prekwytaj]. No bo skoro mamy to słowo w nazwie naszego fanpage'a, to musimy znać odpowiedź 😉

Co znaczy "фай"? No właśnie w naszej nazwie i w piosence ma zupełnie dwa inne znaczenia.

Od razu wyjaśnimy, że nazwa Фай по свому [Faj po swomu] ma pokazać, że mówienie we własnym języku nie jest niczym wstydliwym, ale czymś bardzo spoko. To powód do dumy! Uprzedzę, że choć słowo фай [faj] to prawdopodobnie zapożyczenie z niemieckiego, podobnie jak polskie "fajnie", nie jest niczym nowym, słyszeliśmy je wielokrotnie od Łemków starszego pokolenia. Jego krótka forma jest bardzo charakterystyczna dla języka łemkowskiego, ma wzmacniać ładunek, jak np. w przypadku słów міц [mic], крас [kras], груб [hrub] itd.

No, dobra! Ale wróćmy do piosenki, bo o nią nas zapytano 😁 Przypomnijmy zatem jej tekst 👇

🎶🎶🎶
Преквитай, преквитай, семерацка ружа
Не фай ся, дівчатко, з фраіря на мужа

Бо і я ся фала, та-м го не достала
Бо він ся оженил, а я так остала

Серце моє, серце, чом ня поболюєш
Чи ты за миленькым так тяжко бануєш?

💬💬💬
[Prekwytaj, prekwytaj, semeracka ruża
Ne faj sia, diwczatko, z frairia na muża

Bo i ja sia fała, ta-m ho ne dostała
Bo win sia ożenył, a ja tak ostała

Serce moje, serce, czom nia pobolujesz
Czy tŷ za myleńkŷm tak tiażko banujesz?]

W tym przypadku słowo "фай" to czasownik w trybie rozkazującym, a do tego w przeczeniu i z zaimkiem zwrotnym "ся".

Ale po ludzku 😄 Podmiot liryczny zwraca się do dziewczyny z przestrogą "не фай ся" [ne faj sia], co oznacza "nie miej nadziei". Czasownik "фати" [faty] jest dla nas dziś mało zrozumiały, pewnie bardziej intuicyjny będzie dla Rusinów na Słowacji, gdzie po słowacku "dúfať" oznacza "mieć nadzieję", "wierzyć", "ufać". Z kontekstu możemy wywnioskować, że jedna dziewczyna (albo kobieta) przestrzega inną dziewczynę, aby ta nie liczyła, że chłopak (być może kochanek) się z nią ożeni, bo ona wcześniej też "ся фала" [sia fała], ale się przeliczyła, bo on się ożenił, a ona została bez spełnionej obietnicy.

Ciąg dalszy w komentarzu 😊